Author Archives: Gunter

1. Bescherming tegen kou: wat jij kunt doen om veilig te blijven

   31 december 2025 12:29 Leave a Comment

   De temperaturen dalen, de wind wordt guurder en sneeuw- of regenbuien kunnen ons dagelijks leven tijdelijk ontregelen. Koelte kan onzichtbare gevaren met zich meebrengen: verhoging van het risico op onderkoeling bij kwetsbare mensen, verstuikingen en vallen door gladheid, en een verminderde lichamelijke weerstand. In deze blog delen we praktische, direct toepasbare maatregelen uit het EHBO-denken, zodat je jezelf en anderen beter kunnen beschermen en in noodgevallen adequaat kunnen handelen.

   1) Waarom kou schadelijk kan zijn

   • Lichaam verbrandt energie om warm te blijven; bij langdurige kou kunnen de lijftemperatuur en de hartslag beïnvloed raken.
   • Risico op onderkoeling (hypothermie) bij blootstelling aan kou, vooral bij kinderen, ouderen en mensen met een beperking.
   • Verhoogd risico op vallen door gladde oppervlakken en verminderde motoriek bij kou en sneeuw.
   • Verstoring van chronische aandoeningen (bijv. astma, COPD, hart- en vaatziekten) door koude en vochtige omstandigheden.

   2) Belangrijkste preventieve maatregelen

   • Kleding en lagen-principe: trek meerdere, losse lagen aan (thermo-voering, isolerende tussenlaag, water- en winddichte buitenlaag). Sluit hals, polsen en enkels af om huidcontact met kou te beperken.
   • Schoeisel: stevige, antislip (boot)schoenen met een goede zool voor extra grip op natte of bevroren oppervlakken.
   • Warmte en voeding: regelmatig (om de 2–3 uur) kleine porties eten en drinken, zodat het lichaam genoeg brandstof heeft. Vermijd alcohol; het geeft weliswaar een tijdelijk gevoel van warmte, maar verlaagt de kerntemperatuur.
   • Bescherming van extremiteiten: handschoenen, muts, sjaal en warme sokken. Lippen- en huidverzorging beschermen tegen barsten.
   • Reageer op noodsituaties: leer hoe te herkennen wanneer iemand onderkoeld raakt (oa trillen, slappe spieren, suf confusie) en wat te doen.

   3) EHBO-maatregelen bij koud weer

   • Onderkoeling (hypothermie): tekenen zijn koude rillingen, verwardheid, traag spreken of coördinatieproblemen.
     Bel direct 112 bij ernstige onderkoeling.
     Totdat hulp arriveert:
     • Verwijder natte kleding en warm het slachtoffer geleidelijk op met dekens of warme (niet hete) warmtebronnen bij de romp en armen (niet direct op de borst of in de buurt van de armen).
     • Laat het slachtoffer geen hete dranken tot zich nemen als hij bewustzijnsverlies heeft of kan verslikken.
     • Houd iemand in beweging als hij bij bewustzijn is, maar vermijd intense wrijven of masseren van koude ledematen.
     • Wacht tot hulp arriveert: controleer voortdurend ademhaling en bewustzijn. Als iemand stopt met ademen, start dan reanimatie en volg de instructies van de meldkamer.

   4) Veiligheid bij winterse activiteiten

   • Houd rekening met weersverwachting en lokaal beleid bij activiteiten in de buitenlucht.
   • Strooi strooizout of zout of grit op trottoirs en paden om gladheid tegen te gaan.
   • Plan vervoer en check elektrische apparaten bij binnenkomst om bevroren leidingen en brandgevaar te voorkomen.
   • Houd een EHBO-kit bij de hand: pleisters, gaas, hydrofiele doekjes, een deken, noodfluitje en eventueel bivakmuts en thermische isolatie.

   5) Wat u als EHBO-professional of vrijwilliger kunt doen

   • Voorlichting en training: organiseer korte workshops in de buurt over het herkennen van onderkoeling en basis EHBO bij kou.
   • Slaap- en rustmomenten plannen: ouderen en kwetsbare bewoners regelmatig checken op temperatuur en comfort.
   • Netwerk met lokale partners: scholen, buurten, organisaties om een “koude-check-in”-dienst op te zetten, waarbij vrijwilligers controleren op leefomstandigheden en warmtevoorziening.
   • Praktisch materiaal: verzamel en deel eenvoudige EHBO-handleidingen en checklists gericht op kou en winterongevaren.

   6) Praktische tips voor de komende winter

   • Controleer regelmatig de temperatuur binnen in huis en tref maatregelen om koude buiten te houden.
   • Controleer of uw auto winterklaar is: winterbanden, ruitontdooier, ijskrabber, dekens en een kleine EHBO-kit achterin.
   • Houd een snelstartpakket in huis voor noodgevallen: medicatie, extra water, zaklamp, batterijoplader.
   • Houd rekening met kwetsbare mensen in uw omgeving: bied hulp aan, zoals warme drankjes of een plek om op te warmen.

   Tot slot
   Koud weer is geen excuus om onveilig te handelen. Met eenvoudige preventieve stappen, tijdige herkenning van noodsituaties en gerichte EHBO-actie kunnen we samen de veiligheid in onze gemeenschappen vergroten. Laten we de komende winter benutten om mensen bewust te maken van de risico’s van kou en hen de gereedschappen te geven om zichzelf en anderen te beschermen.

2. In het spotlicht: Angela Tobe en Ella  van der Ven

   26 december 2025 11:59 Leave a Comment

   Elke maand zetten we een van onze EHBO’ers in het spotlicht over zijn of haar motivatie, de vereniging en bijzondere ervaringen. Weet jij ook iemand wie we in het zonnetje kunnen zetten? Meld je dan aan bij secretariaat@nationalebond.nl

   Deze keer twee EHBO’ers maar liefst in één spotlicht. Beiden zijn lid van EHBO-vereniging Oisterwijk. We spreken hen bij de EHBO-post op de ijsbaan ‘Winter Village Oisterwijk’.

   Hoe en wanneer?

   Angela Tobe (67) heeft haar EHBO-diploma sinds december 1996. Ze is sinds 2015 secretaris van de EHBO-vereniging, daarvoor deed ze ook de cursusadministratie. Waarom is ze haar EHBO-diploma gaan halen? ,,Wanneer je in de buurt van een klein kind van twee jaar bent die overal opklimt en er regelmatig net zo hard weer afvalt, dan wil je meer weten over goede eerste hulp. Zo is het gekomen.” Al eerder haalde ze via scouting de EHBO-insignes. Haar vader was ook een fervent EHBO’er. Als kind was ze vaak ,,proefkonijn” wanneer het aanleggen van verbanden geoefend diende te worden. ,,Ik ben ermee opgegroeid kun je wel zeggen.”

   Ella (67) komt oorspronkelijk uit Polen. In 1981 is ze in Oisterwijk komen wonen. Op weg naar de kerk zag ze zondags een man op een oprit liggen. ,,Ik heb direct 112 gebeld. Wachtende op de ambulance wist ik niet goed wat ik kon doen. Voor mijn gevoel had ik meer kunnen doen. Dat was voor mij de trigger. Toen op het werk werd gevraagd wie er het EHBO-diploma wilde halen heb ik direct mijn vinger opgestoken.” Lachend: ,,Dat was in 1992, toen was ik zwanger!” Naast EHBO is ze ook bedrijfshulpverlening gaan doen.  Ella is verantwoordelijk voor de ledenadministratie.

   Over de vereniging

   EHBO-vereniging Oisterwijk heeft 150 leden, 100 daarvan hebben een EHBO-diploma. De overige zijn leden zijn Lotus, kaderinstructeurs maar ook afkomstig uit losse modules als Kinder EHBO, reanimatie en AED en sportletsels maar ook acht jeugdleden. Ella: ,,Het Rode Kruis is met de jeugdgroepen gestopt, vandaar dat we deze hebben ‘overgenomen’. We zijn heel blij met ze. Ze zijn in de leeftijd van 8 tot 12.” De EHBO’ers beseffen dat kinderen de toekomst zijn, vandaar dat er al 27 jaar les wordt gegeven in groep 8 van basisscholen. Per jaar zijn dat 300 kinderen. ,,We hopen dat er een zaadje is geplant voor behalen van het basisdiploma EHBO, later.”

   De herhalingslessen zijn verdeeld in lesblokken  als ‘sportletsels’ en ‘evenementenzorg’ bij EHBO-vereniging Oisterwijk. In tien lessen, verdeeld over twee jaar wordt alle lesstof behandeld. Levensreddende handelingen worden wel jaarlijks geoefend. De lessen vinden plaats in een verzamelgebouw met een aantal zorggerelateerde verenigingen op maandag- en donderdagavonden.

   Cursus Assistent

   Trots zijn de dames op de website en de app ‘cursus assistent’ die ze hebben. Angela: ,,Via een softwareleverancier is dit opgezet. We kunnen er alles mee. Dus vanaf de inschrijving, administratie, diploma’s, facturering, evenementen coördinatie, herhalingslessen tot en met het verzenden van de nieuwbrieven. Het is ideaal. ” Nationale Bond EHBO heeft ook een app beschikbaar: ,,Ja, dat weten we. Maar we kunnen hier nog veel meer mee. We zullen niet zo gauw overstappen.”

   Evenementenzorg

   Naast de EHBO-post op de ijsbaan zijn er tal van andere evenementen waar de vereniging hulpverlening verzorgt. Angela: ,,Het zijn er veel. De EHBO-vereniging in Moergestel is omgevallen, dus die evenementen krijgen we er ook bij.” Elk jaar draait Oisterwijk 2500 uur aan evenementen waar 30 ‘vaste’ EHBO’ers zich voor inzetten. Daarbij gaat het om sportwedstrijden, dorpsfeesten, carnaval maar ook een studentenvereniging in Tilburg. De aanvragen voor 2026 stromen ook al binnen. ,,Gelukkig hebben nog geen nee hoeven te verkopen.” De administratie die komt kijken bij een sportevenement als rugby is wel veel: ,,Je hebt bijna een secretaresse nodig om het schrijfwerk te doen.”

   Eeuweling

   In 2026 bestaat EHBO-vereniging Oisterwijk 100 jaar. Daarvoor is een van de bestuursleden de archieven ingedoken. Ella: ,,Prachtig om de oprichtingsacte te zien, maar ook de verslaglegging in dat ouderwetse handschrift.”  Lachend: ,,We kwamen erachter dat in die tijd nog geen dames lid mochten worden van de vereniging. Wel zaten er allerlei vooraanstaande Oisterwijkse burgers in het bestuur.” Andere tijden. Angela herinnert zich nog dat haar EHBO’ende vader de verplichting had om altijd een verbandje bij zich te dragen, in geval van nood.”

   Dilemma

   Als gezegd is de  EHBO-vereniging blij met de jeugdleden. Ella: ,,We hebben wel een dilemma. We willen graag dat onze jeugdleden ook ervaring krijgen op een EHBO-post. Ze willen zelf heel graag. We kunnen dat ook prima regelen, meedraaien met een ervaren EHBO’er. Helaas mag dat pas als ze 18 zijn geworden.” Angela vult aan: ,,We zijn niet verzekerd als er wat gebeurt. Hoe zouden we dat kunnen oplossen, daarover zouden we nog graag eens een discussie willen voeren met de Nationale Bond EHBO.”

3. Eerste Hulp bij Brandwonden door Vuurwerk

   11 december 2025 10:21 Leave a Comment

   Vuurwerk is een geliefd onderdeel van feestelijke vieringen, maar het kan ook ernstige verwondingen veroorzaken, met brandwonden als een van de meest voorkomende letsels. Het is van cruciaal belang om te weten hoe je adequaat kunt reageren op brandwonden door vuurwerk, zodat je levens kunt redden en de gevolgen kunt minimaliseren. In dit artikel bespreken we de juiste handelingen op basis van de training van het Oranje Kruis en geven we tips over hoe je veilig kunt omgaan met vuurwerk.

   Type Brandwonden
   Brandwonden kunnen variëren van mild tot ernstig, afhankelijk van de temperatuur en de duur van de blootstelling aan de hitte. De meest voorkomende soorten brandwonden door vuurwerk zijn:

   • Eerste Graad: Roodheid en lichte zwelling van de huid, zoals bij een zonverbranding.
   • Tweede Graad: Blaren en hevige pijn; de huid is vaak vochtig en kan wit of rood zijn.
   • Derde Graad: Ernstige schade aan alle huidlagen en soms ook aan onderliggend weefsel; de huid kan zwart of leerachtig zijn.

   Eerste Hulp Stappen volgens Oranje Kruis

   1. Beoordeel de Situatie: Zorg ervoor dat het veilig is om naar de gewonde persoon toe te gaan. Blijf uit de buurt van mogelijk gevaarlijk vuurwerk.
   2. Vraag om Hulp: Roep indien nodig om hulp van omstanders. Zorg ervoor dat je zelf niet in gevaar komt.
   3. Koel de Brandwond: Koel de brandwond onmiddellijk met lauw (niet ijskoud) water gedurende minimaal 10 tot 20 minuten. Dit vermindert de pijn en gaat verdere weefselschade tegen. Vermijd het gebruik van ijs of ijskoud water, omdat dit de huid kan beschadigen.
   4. Bedek de Brandwond: Dek de brandwond af met een schone, niet-plakkerige doek of een brandwondverband. Dit helpt om infectie te voorkomen. Gebruik geen watten of andere plakkerige materialen, omdat deze aan de brandwond kunnen blijven plakken.
   5. Vermijd Huismiddeltjes: Gebruik geen zalfjes, olie of andere huismiddeltjes op de brandwond, omdat deze de genezing kunnen belemmeren.
   6. Zoek Medische Hulp: Als de brandwond ernstig is (tweede of derde graad), of als de brandwond zich op een gevoelige plek bevindt (zoals het gezicht, handen of genitaliën), zoek dan onmiddellijk medische hulp. Bel 112 voor ambulante hulp.
   7. Blijf Bij de Gewonde: Blijf bij de gewonde persoon totdat professionele hulp arriveert. Houd de persoon gerustgesteld en let op eventuele symptomen van shock, zoals zwakte, duizeligheid of bewustzijnsverlies.

   Preventieve Maatregelen

   Om brandwonden door vuurwerk te voorkomen, zijn hier enkele belangrijke tips:

   • Gebruik vuurwerk alleen op veilige plekken en volg de instructies op de verpakking.
   • Houd een EHBO-koffer in de buurt.
   • Zorg ervoor dat kinderen altijd onder toezicht staan tijdens het afsteken van vuurwerk.
   • Wees extra voorzichtig met vuurwerk in de buurt van brandbare materialen en zorg voor voldoende afstand.

   Conclusie

   Brandwonden door vuurwerk kunnen ernstige gevolgen hebben, maar met de juiste kennis en eerste hulp kunnen we de impact van deze verwondingen aanzienlijk verminderen. Het volgen van de richtlijnen van het Oranje Kruis is essentieel voor een effectieve en veilige aanpak. Deel deze informatie met anderen en zorg ervoor dat je goed voorbereid bent, zodat je in geval van een noodsituatie adequaat kunt handelen.

4. In het spotlicht: Esther Veenschoten

   7 december 2025 09:45 Leave a Comment

   Elke maand zetten we een van onze EHBO’ers in het spotlicht over zijn of haar motivatie, de vereniging en bijzondere ervaringen. Weet jij ook iemand wie we in het zonnetje kunnen zetten? Meld je dan aan bij secretariaat@nationalebond.nl

   Wanneer en waarom

   Esther Veenschoten is lid van Vereniging voor EHBO de Samaritaan uit Ede. Als bestuurslid is penningmeester geweest. Momenteel is zij materiaalbeheerder waarbij zij onder andere zorg draagt voor inkoop en onderhoud van de inhoud van de tassen voor inzet van hulpverlening. Maar ze is altijd bereid om in te springen, ook het ondersteunen van de kaderinstructeur. ,,We hebben een fijn bestuursteam. Elk jaar maken we er een sport van om een ludieke kerstkaart te maken. Een keer hebben we na een praktijkoefening het onderdeel ‘verbandleer’ rigoureus opgepakt. Wat hebben we hierbij gelachen. Onze oud-voorzitter Ton van Wijk was daar ook nog bij, hij is vorig jaar overleden. Maar dit is een fijne herinnering.”

   

   Waar

   Haar EHBO diploma behaalde ze in 2001.  ,,Ik werkte toen in een supermarkt in Ede. Mijn baas vroeg om medewerkers die het EHBO-diploma wilden gaan halen.”  Samen met een collega is ze toen de opleiding gaan volgen en werd direct ingezet. ,,In een supermarkt komen heel veel mensen van allerlei leeftijden en met diverse achtergronden. Wekelijks waren er wel valpartijen maar ook een hartritmestoornissen, een epileptisch insult of een hypo. Maar ook collega’s kwamen langs met snijwondjes.”  Wanneer de coldpacks op waren, greep de EHBO’er ook naar een ludieke oplossing: ,,We hebben ook de diepvriesdoperwten regelmatig gebruikt bij een valpartij.” Lachend: ,,Daarna werden ze natuurlijk weggegooid.” Nu werkt ze als productiemedewerker bij een ander bedrijf: ,,Het is als EHBO’er minder druk, maar als een collega een bloedneus heeft, help ik graag.”

   Over de vereniging

   Vereniging voor EHBO de Samaritaan vierde dit jaar haar 70-jarig bestaan.  De club heeft ruim 69 leden en drie instructeurs. Vorig jaar hebben ze bij 16 evenementen de EHBO-post bemand. Voor de hulpverlening is een WhatsApp-groep beschikbaar om snel te kunnen handelen bij een aanvraag. Een groep van 16 mensen is daar lid van. EHBO-vereniging de Samaritaan is 18 keer ingezet om een EHBO-post te bemannen. Het gaat om: PGE Volleybal toernooi, Thymos Ball & Stick tournament, Modelshow Plantion, Koningsdag Bennekom, Thymos Sportnight, Concours hippique Bennekom, Capitulatie vrijheidstocht, Wereld festival, HSV gezinsdag, Grebbeberg wandelroute,  Leef festival, Schaapscheerdersfeest, Paraglider wandelroute, Oud Lunterse Dag, Pegasus wandelfestival, Jubileum vv Bennekom, Stingerbol food evenement. De herhalingslessen worden gehouden bij een kerkelijk centrum in Ede.

   Kinderdorp Bennekom

   Esther heeft zelf ook de nodige EHBO-posten bemand, onder meer bij de sportolympiade voor basisschoolleerlingen, het concours hippique en festivals. Vorig jaar stond ze op Kinderdorp in Bennekom. Dit is een evenement voor kinderen waarbij ze vijf dagen lang hun eigen hutten in elkaar timmeren. Daar gaat natuurlijk wel eens wat mis. Dat kinderen de hulpverlener er ook wel eens voor de gek houden, daar kwam ze achter: ,,Er kwamen wat kinderen op mij af waarvan één een flinke wond had. Ik had het eerst niet in de gaten, maar toen ik met verband aan de slag ging kregen ze de slappe lach. Hadden ze mij mooi voor de gek gehouden. Het zag er Lotus-waardig uit, die spijker in de duim.”

   EHBO voor elkaar

   ,,Het  is belangrijk om je kennis bij te houden door de herhalingslessen trouw te volgen.” Vindt ze niet dat de eisen voor het diploma wat soberder zijn geworden? ,,Ja, dat klopt wel. Maar dat maakt ook dat voor veel mensen het behalen van het EHBO-diploma binnen bereik is. Als men meer wil weten kan dat altijd nog.” Reanimatie en AED zou iedereen moeten kunnen: ,,Dat zou verplicht moeten worden op scholen. Het is een basisvaardigheid. We moeten allemaal een beetje voor elkaar zorgen.”
   
   Over de foto

   Esther Veenschoten bij de EHBO-post op Kinderdorp Bennekom.

   Tekst: Diana Schrijft

5. Niet-aangeboren hersenletsel gaat nooit meer over

   09:21 Leave a Comment

   Hersenaandoeningen kennen een grote verscheidenheid en komen op iedere leeftijd voor. Jaarlijks lopen zo’n 130.000 mensen hersenletsel op, van wie er 40.000 forse blijvende beperkingen eraan overhouden..  In totaal zijn er zo’n 650.000 Nederlanders die beperkingen ervaren als gevolg van niet-aangeboren hersenletsel.

   Niet-aangeboren hersenletsel (NAH) kan ontstaan door een oorzaak van buitenaf, bijvoorbeeld door een auto-ongeluk, een klap op iemands hoofd of door een val van een trap. Dat wordt traumatisch hersenletsel genoemd. Hersenletsel kan ook ontstaan doordat er in de hersenen iets mis gaat, bijvoorbeeld een bloedvat dat knapt in de hersenen of een propje dat in de bloedbaan van de hersenen vast komt te zitten. Dit wordt niet-traumatisch hersenletsel genoemd.

   Niet-traumatisch hersenletsel

   Bij een beroerte (CVA) gaat er iets mis in de bloedvaten van je hersenen. Een deel van de hersenen krijgt op dat moment geen zuurstof en voeding meer. Plotseling vallen functies uit. Iemand kan dan verward overkomen, is moeilijk te verstaan of begrijpt niet meer wat je zegt. Verder kan mondhoek gaan hangen, zakt arm weg, krijgt hoofdpijn, duizelig, etc. De EHBO’er kan een beroerte herkennen door de test:

   • mond: vraag het slachtoffer om de tanden te laten zien;
   • spraak: vraag het slachtoffer of d omstanders of hij anders is gaan praten. Laat hem een zin uitspreken.
   • arm: en arm (en/of been is verlamd). Vraag het slachtoffer om zijn ogen te sluiten. Vraag om de armen op te tillen en voor zich uit te strekken met de binnenkant van de handen naar boven.

   Bel onmiddellijk 112 als je met deze test hebt vastgesteld dat het slachtoffer een beroerte heeft. Geef aan de centralist door hoe laat de klachten begonnen. Houd er rekening mee dat het slachtoffer kan omvallen door zwakheid van spieren. Bel ook de huisarts/spoedpost van de huisartsen als je twijfelt of iemand een beroerte heeft.

   Overige voorbeelden van niet-traumatisch hersenletsel zijn bijvoorbeeld  gezwel/tumor, epilepsie, vergiftiging en zuurstofgebrek.

   Traumatisch hersenletsel

   Bij traumatisch hersenletsel komen een hersenschudding, hersenkneuzing, schedelbasisfractuur, bloeding tussen schedel en hersenen, whiplash en shaken baby syndroom voor. Door een val of botsing met iets hards krijgt het hoofd een harde klap. Een hersenschudding is een ‘lichte’ vorm van hersenletsel waarbij de hersenen heen en weer worden geschud. De verschijnselen bij het slachtoffer kunnen zijn:

   • suf en verward;
   • mogelijk kort bewusteloos;
   • heeft hoofdpijn en/of is duizelig;
   • reageert traag, onthoudt dingen moeilijk;
   • klaagt over vermoeidheid, dubbelzien  en oorsuizen;
   • is mogelijk misselijk en kan braken;
   • lichtschuw.

   Let op! Wees alert op mogelijk wervelletsel.

   Een hersenkneuzing is een ernstige vorm van traumatisch hersenletsel waarbij het hersenweefsel beschadigd is geraakt, in tegenstelling tot een hersenschudding. Bij een hersenkneuzing is altijd sprake van bewustzijnsverlies van minsten vijftien minuten en het bewustzijnsverlies is ook dieper dan bij een hersenschudding.

   Dan is er ook nog hersenletsel als gevolg van een schedelbasisbreuk. Een botgedeelte kan de hersenen binnengedrongen zijn of een voorwerp veroorzaakt de breuk na een ongeval of misdrijf. Hier is de oorzaak van het letsel niet de toename van de druk op de hersenen, maar het voorwerp dat de hersenen beschadigt. Bij een schedelbasisbreuk heeft het slachtoffer blauwe plekken rond de ogen (brilhematoom) of achter het oor (battle-sign). Deze plekken kunnen uren na het ongeval pas zichtbaar worden. Let ook op bloed of (hersen)vocht uit neus of oor.

   Cijfers

   Jaarlijks krijgen zo’n 40.000 mensen een beroerte of CVA. Niet-aangeboren hersenletsel is de belangrijkste doodsoorzaak bij kinderen en jongeren. Elk jaar lopen circa 140.000 mensen hersenletsel op van wie er 10.000 dit niet overleven. Van de 130.000 hersenletselpatiënten per jaar die overleven zijn er 19.000 kinderen en jongeren van 0 tot 24 jaar. Elk jaar komen er ongeveer 40.000 mensen bij die forse blijvende beperkingen overhouden aan hersenletsel, ongeveer 650.000 in totaal.

   Tips voor handelen

   Bel de huisarts na een flinke klap op het hoofd, zeker bij een jong kind. De huisarts beoordeelt of de patiënt de eerste 24 uur gewekt moet worden (wekadvies) of naar het ziekenhuis moet. Bel direct de huisarts/huisartsenpost als de patiënt in de eerste dagen/weken suf of verward is of zich anders gedraagt, meer hoofdpijn krijgt, steeds misselijk is of overgeeft. Wanneer je als EHBO’er bij een slachtoffer komt is hersen- en/of schedelletsel niet altijd direct duidelijk. Neem geen risico en ga van het ergste uit. Is het slachtoffer bij bewustzijn, probeer dan erachter te  komen of hij bewusteloos is geweest. Vraag dit na aan de persoon zelf maar betrek zo mogelijk omstanders hierbij. Probeer te achterhalen wat er is gebeurd en stel de persoon gerust. Schakel professionele hulpdiensten in. Bij een bewusteloos slachtoffer is het belangrijk om de vitale functies blijven te controleren.  Naast hersenletsel kan het slachtoffer ook wervelletsel hebben. Door ervoor te zorgen dat het slachtoffer zich niet beweegt, voorkom je dat letsels erger worden.

   Verwerking voor slachtoffer

   Niet aangeboren hersenletsel gaat nooit meer over. Het belangrijkste kenmerk van hersenletsel is de zogenaamde ‘breuk in de levenslijn’. Mensen ervaren hun leven vaak als in tweeën gedeeld: een leven vóór en een leven na het hersenletsel. Hierin verschilt de doelgroep van mensen met een aangeboren beperkingen; mensen met hersenletsel krijgen te maken met verwerkingsproblematiek en moeten hun leven opnieuw en anders vormgeven.

   Tekst: Diana Schrijft
   Foto: Vecteezy
   Bronnen:
   – Hersenletsel-uitleg.nl
   – Hersenstichting.nl
   – Thuisarts.nl
   – Oranje Kruis
   – Hersenz.nl

6. Gebruik isolatiedeken ontrafeld: Goud is koud?

   19 november 2025 13:37 Leave a Comment

   Wanneer een slachtoffer op de grond ligt, komt het risico op onderkoeling om de hoek kijken. Een isolatiedeken is dan bij uitstek een oplossing. Geen gesleep met grote dekens, maar een opvouwbaar ‘folie’ dat zelfs in een handtas of broekzak past. Maar ook bij oververhitting is de isolatiedeken essentieel.

   De deken heeft echter een zilveren en een gouden zijde. Dit levert wel eens discussie over welke zijde te gebruiken. Hans van der Pol, wetenschappelijk medewerker bij de afdeling onderzoek & ontwikkeling van het Oranje Kruis zegt: “Afgezien van de kleur zit er weinig verschil in de kanten. De zilveren kant aan de binnenkant schijnt ongeveer een tiende graad beter de warmte vast te kunnen houden. De gouden kant naar buiten maakt de deken in de sneeuw goed zichtbaar (dus een beperkt nut in Nederland).”

   Het belangrijkste verschil zit in het gebruik volgens Van der Pol: “In een koude en winderige omgeving wordt door het inpakken in de deken warmteverlies vertraagd.” Oververhitting kan worden beperkt met het gebruik van de deken door schaduw te verzorgen. In het boekje van het Oranje Kruis staan enkele foto’s als voorbeeld. “De zilveren kant naar de zon houden zorgt voor extra reflectie. Bij oververhitting mag de deken het slachtoffer absoluut niet aanraken.”

   Kortom: een deken om het slachtoffer houdt de warmte vast of dat nu met de gouden of de zilveren kant is.

   Tekst: Diana Schrijft

7. Eerste hulp bij omgaan met dementie

   8 november 2025 14:36 Leave a Comment

   Een buurvrouw loopt in pyjama op straat en die meneer van drie huizen verder kijkt steeds zo verward om zich heen. Wees alert, in Nederland leven naar schatting 310.000 mensen met dementie.  Hoe benader je iemand die mogelijk dement is en overduidelijk hulp nodig heeft?

   Dementie is een verzamelnaam voor verschillende ziektes die de hersenen aantasten en waardoor iemand steeds verder achteruitgaat in functioneren. Er zijn meer dan vijftig vormen van dementie.. De ziekte van Alzheimer is de bekendste en meest voorkomende vorm van dementie. Ongeveer zeventig procent van de mensen met dementie heeft de ziekte van Alzheimer. Andere veelvoorkomende vormen van dementie zijn vasculaire dementie, frontotemporale dementie en Lewy body dementie.

   Signalen
   Voordat een huisarts of specialist een diagnose kan stellen, zijn er vaak al wel symptomen en signalen van dementie. Denk daarbij aan:

   1. Vergeetachtigheid
   Een van de meest voorkomende kenmerken bij dementie is het vergeten van nieuwe informatie. Ook belangrijke feiten of gebeurtenissen uit het eigen leven vergeten, duidt op geheugenproblemen. Bijvoorbeeld als je naaste niet meer weet welke dag van de week het is en dat steeds opnieuw vraagt.

   2. Dingen lukken minder goed
   Als dagelijkse handelingen ineens opvallend veel moeite kosten, kan dit een symptoom zijn van dementie.

   3. Verdwalen in tijd en plaats
   Even niet weten waarom je ook alweer naar boven bent gelopen is normaal. Maar verdwalen op de vaste route van de supermarkt naar huis is zorgwekkend. Iemand met dementie kan ook meer moeite krijgen met klokkijken of zeggen welke dag, welk seizoen of welk jaar het is.

   4. Taalproblemen
   Een kenmerk van dementie is dat iemand gesprekken steeds moeilijker kan volgen. Soms stopt iemand midden in een gesprek omdat ze niet meer weet hoe het verder moet. Namen van mensen of gebruiksvoorwerpen kunnen mensen met dementie niet meer in het geheugen vinden. Praten gaat minder vloeiend en ook het handschrift is niet meer zo duidelijk als het was.

   5. Spullen kwijtraken
   Het handtasje in de koelkast, de portemonnee in de oven en het kunstgebit in de linnenkast… Iemand met dementie raakt spullen kwijt en kan deze niet meer vinden. Vaak kan ze zich ook niet meer herinneren waarom ze het gezochte voorwerp op die ongewone plek heeft neergelegd.

   6. Verminderd beoordelingsvermogen
   Iemand met dementie kan situaties niet meer goed inschatten en moeilijker keuzes maken.

   7. Terugtrekken uit sociale activiteiten
   Iemand met dementie wil niet mee op visite. Ze zoekt redenen om niet naar de bridgeavond te hoeven en urenlang voor de televisie zitten is eerder gewoonte dan uitzondering. Dit lijkt op desinteresse of luiheid, maar in feite is het faalangst. Je terugtrekken uit het sociale leven is veiliger voor iemand met dementie, omdat het falen voorkomt.

   8. Veranderingen in gedrag en karakter
   Dementie kan het gedrag en het karakter aantasten. Daardoor krijg je te maken met onverwachte stemmingswisselingen, verward, achterdochtig, depressief of angstig gedrag. Men kan ineens boos of verdrietig zijn, of ongeremd dingen doen.

   9. Onrust
   Het lijkt of iemand met dementie steeds iets zoekt, moet opruimen of iets anders moet doen. Dat uit zich in onrust en veel heen en weer lopen. Dat onrustige gevoel leidt vaak tot slaapproblemen.

   10. Visuele problemen
   Iemand met dementie kan moeite krijgen met lezen, afstanden inschatten en kleur of contrast onderscheiden. Dat terwijl de ogen op zich goed werken. Soms herkent iemand met dementie zichzelf meer niet in de spiegel.

   Impact op samenleving

   In Nederland leven naar schatting 310.000 mensen met dementie. 1 op de 5 mensen krijgt dementie, bij vrouwen is dat zelfs 1 op de 3. Omdat we steeds ouder worden, stijgt dat aantal in 2040 naar 550.000.  Ook jonge mensen kunnen dementie krijgen, ongeveer 15.000 Nederlanders onder de 65 jaar hebben de  ziekte. Onder mensen met een migratieachtergrond neemt het aantal mensen met dementie relatief snel toe. Vooral onder Turkse en Marokkaanse Nederlanders is het aantal de afgelopen tien jaar verdrievoudigd. Mensen leven gemiddeld acht jaar met dementie, waarvan de eerste zes jaar thuis. Het helpt als mensen dementie niet alleen herkennen, maar vervolgens ook iets kunnen betekenen voor iemand met dementie of een mantelzorger. Op de website www.samendementievriendelijk.nl zijn enkele trainingen te volgen.

   Tips voor de EHBO’er

   Praat in korte zinnen. Gebruik in elke zin maar één boodschap en stel één vraag per keer. Wacht even totdat je reactie krijgt. Vraag of zij jou begrepen hebben.

   Laat mensen met dementie in hun waarde en neem hen serieus. Wees belangstellend en toon betrokkenheid.

   Trek de aandacht wanneer je iets wilt zeggen. Maak oogcontact en leg voorzichtig even je hand op de arm van de persoon met dementie. Maak geen onverwachte of snelle bewegingen.

   Sta open voor de ander en kijk hoe je het beste contact kunt maken. Vraag toestemming (“vindt u het goed als…”) voordat je handelt. Dat stelt gerust en zo laat je de regie bij de persoon met dementie.

   Geef complimentjes! Iemand kan zo het gevoel hebben iets (nog) goed te kunnen en iemands eigenwaarde kan daardoor groeien. Corrigeer zo min mogelijk.

   Vraag niet te veel naar feiten en gebeurtenissen van vandaag of gisteren. Vraag bijvoorbeeld: “Hoe was uw dag?” of: “Heeft u een prettige dag gehad?” in plaats van “Wat heeft u gisteren/vandaag allemaal gedaan?”

   Website: samendementievriendelijk.nl / alzheimernederland.nl

   Tekst: Diana Schrijft
   Foto: Vecteezy

8. Een beetje EHBO: wat te doen bij honden- of kattenbeten

   5 november 2025 10:00 Leave a Comment

   Een enthousiaste hond, een gestreste kat of een speelse pup — het lijkt onschuldig, tot er ineens tanden of nagels in het spel zijn.
   Een beet van een huisdier lijkt vaak een klein wondje, maar kan vervelende gevolgen hebben. Bacteriën uit de bek van dieren kunnen ontstekingen veroorzaken, en in sommige gevallen is zelfs een tetanusprik nodig.

   Daarom is snelle en juiste eerste hulp belangrijk.

   ---

   Wat gebeurt er bij een beetwond?

   Een hondenbeet zorgt vaak voor een scheur- of kneuswond, terwijl een kattenbeet juist een diepe, kleine prikwond veroorzaakt.
   Beide soorten wonden kunnen besmet raken met bacteriën (zoals Pasteurella multocida of Staphylococcus aureus).

   ---

   Eerste hulp volgens de richtlijnen van het Oranje Kruis

   1. Veiligheid eerst
   Zorg dat dier en slachtoffer uit elkaar zijn. Stel gerust, maar blijf alert bij stress of paniek.

   2. Spoel de wond goed uit
   Gebruik ruim lauw stromend water (minimaal 5 minuten) om vuil en bacteriën weg te spoelen.

   3. Reinig de omgeving van de wond
   Was de huid rond de wond met milde zeep — niet in de wond!

   4. Dek de wond af
   Gebruik een steriel gaasje of niet-plakkend verband om te beschermen tegen vuil.

   5. Observeer en beoordeel

   • Is de wond diep, bloederig of pijnlijk?
   • Zit de beet in het gezicht, bij een gewricht of hand?
     ➡️ Altijd medische hulp inschakelen.

   6. Controleer tetanusvaccinatie
   Is de vaccinatie ouder dan 10 jaar (of 5 jaar bij vuile wonden)? Dan kan een herhalingsprik nodig zijn.

   ---

   ⚠️ Wanneer direct naar de huisarts?

   • Diepe wonden of bloed dat niet stopt
   • Wond veroorzaakt door een onbekend of wild dier
   • Zwelling, roodheid, warmte of pus
   • Koorts of algehele malaise na enkele dagen

   ---

   🐶🐱 EHBO-tips bij dierenbeten

   ✅ Probeer niet zelf de wond leeg te knijpen
   ✅ Blijf rustig – dieren reageren op stress
   ✅ Houd het bijtende dier onder controle (veilig!)
   ✅ Noteer of het dier bekend is met vaccinaties

   ---

   Tot slot

   Een beet van een huisdier is vaak meer dan een klein wondje. Door snel te handelen, goed te spoelen en op tijd medische hulp in te schakelen, voorkom je infecties en complicaties.

   EHBO: beter voorbereid, ook bij dierenvrienden.

9. EHBO bij een Klemblaar: Als Je met Je Vinger tussen de Hamer of Lade Zit

   30 oktober 2025 10:00 Leave a Comment

   Iedereen kent het wel: je slaat met de hamer net mis, of klemt je vinger tussen een keukendeur of lade. In eerste instantie voel je vooral een felle, stekende pijn – en even later verschijnt er een blauw-paarse blaar onder de nagel of op de huid. Zo’n klemblaar is pijnlijk, maar in de meeste gevallen onschuldig. Toch is het belangrijk om de juiste eerste hulp te verlenen, zodat infecties of blijvende schade voorkomen worden.

   ---

   Wat is een klemblaar?

   Een klemblaar ontstaat door plotselinge druk of beknelling, bijvoorbeeld:

   • Een klap met een hamer op de vinger
   • De deur of keukenlade die dichtslaat
   • Beknelling tussen gereedschap of sportmateriaal

   De druk beschadigt kleine bloedvaatjes onder de huid of nagel, waardoor bloed zich ophoopt. Dat veroorzaakt de herkenbare blauwe of paarse verkleuring.

   ---

   Eerste hulp bij een klemblaar (volgens richtlijnen Oranje Kruis)

   1. Koel direct
   Koel de plek 10–15 minuten met lauw stromend water of een coldpack (gebruik een doek tussen huid en pack).
   👉 Dit vermindert pijn en zwelling.

   2. Verwijder ringen of strakke sieraden
   De vinger kan opzwellen, waardoor een ring afknelt.

   3. Laat de blaar met rust
   Prik of druk de blaar niet door – zo voorkom je infectie.

   4. Dek de plek af
   Gebruik een schoon, niet-plakkend gaasje of pleister om te beschermen tegen stoten of vuil.

   5. Observeer het letsel

   • Is de nagel deels los of erg blauw?
   • Zit er hevige pijn of voel je kloppingen?
   • Lijkt de vinger misvormd of kun je hem niet bewegen?➡️ Ga dan naar de huisarts. Er kan sprake zijn van een breuk of bloedophoping onder de nagel die moet worden ontlast.

   ---

   Wanneer medische hulp noodzakelijk is

   • De blaar zit onder de nagel en veroorzaakt hevige drukpijn
   • De nagel is losgeraakt of er is een diepe wond
   • De vinger blijft dik, stijf of gevoelloos
   • Het slachtoffer is diabeet of heeft slechte wondgenezing

   Samenvatting

   Een klemblaar is vervelend, maar met eenvoudige EHBO-maatregelen kun je pijn verlichten en complicaties voorkomen.

   
   Koelen, schoonhouden en observeren zijn de sleutelwoorden.

   Blijft de pijn hevig of ziet het er niet goed uit? Aarzel dan niet om een arts in te schakelen.

10. Zelfredzaam? Alleen met kennis EN een pleisterdoos

    27 oktober 2025 18:36 Leave a Comment

    De overheid en vele organisaties benadrukken tegenwoordig het belang van zelfredzaamheid. Begrijp me niet verkeerd – dat is een prachtig uitgangspunt. We willen allemaal dat mensen in noodsituaties weten wat ze moeten doen, zonder direct afhankelijk te zijn van hulpdiensten die het al druk genoeg hebben.
    Daarom juich ik de initiatieven toe die ‘thuis zelfredzaam pakketten’ aanbieden. Want een goedgevulde kast met verband, batterijen, zaklamp en pleisters klinkt heel verantwoord.

    Maar toch… ik blijf me erover verbazen dat er wel materiaal wordt geleverd, maar geen kennis.
    Een rolletje verband is net zo nutteloos als een auto zonder rijbewijs.
    Je kunt hem hebben, maar je weet niet hoe je hem moet gebruiken. En in een noodsituatie is dat precies het verschil tussen paniek en doortastend handelen.

    Zelfredzaamheid begint niet bij spullen, maar bij vaardigheden.
    Weten wat je moet doen als iemand zich snijdt, verslikt of plotseling onwel wordt — dát is echte paraatheid. Een EHBO-cursus is geen luxe, maar een noodzakelijke aanvulling op elk zelfredzaam pakket.

    
    Je leert er niet alleen de handelingen, maar vooral het vertrouwen: ik kan iets doen tot de hulp komt.Alleen door zelf verantwoordelijkheid te nemen, maken we Nederland veiliger –maar bovenal je eigen gezin.

    Dus mijn oproep: vul dat zelfredzaam pakket gerust aan.
    Maar leg er ook een inschrijfformulier voor een EHBO-cursus bij.
    Want met alleen pleisters, kom je er niet.

    —
    Günter Vos
    Voorzitter Nationale Bond voor EHBO